Intervisie in het onderwijs opzetten? Zo gefixt, toch?

Intervisie in het onderwijs opzetten. Zo gefixt, toch?

Als docent sta je het grootste gedeelte van de dag alleen voor de klas. Als je vastloopt met een groep, een leerling of een ouder, lost je het vaak zelf op of je neemt het mee naar huis. Intervisie in het onderwijs geeft docenten een vaste, veilige plek om die overwegingen die je maakt en de beslissingen die daaruit voortkomen, te onderzoeken. In dit artikel lees je waarom het juist nu loont, hoe je goede intervisiegroepen in het onderwijs samenstelt en hoe een school of schoolbestuur intervisie stap voor stap invoert en borgt. 

Het korte antwoord voor iedereen die snel informatie wil

Intervisie in het onderwijs werkt het beste met een vaste groep met docenten of schoolleiders die onder begeleiding van een opgeleide intervisie-begeleider, volgens een vaste structuur, echte situaties uit de praktijk onderzoekt. De groep bestaat idealiter uit 5 tot 8 deelnemers van dezelfde organisatielaag. Het werkt het best als het een structureel onderdeel is van het professionaliseringsbeleid binnen de school of scholengemeenschap, met een vaste tijd in de jaartaak, getrainde begeleiders en een gedegen fundament. 

Wat is intervisie in het onderwijs precies?

Intervisie is leren van en met collega's door echte casussen uit de praktijk. Eén deelnemer brengt een concrete situatie in die hij/zij de afgelopen weken heeft meegemaakt met daaraan gekoppeld een leervraag. De groep stelt vragen en volgens een vaste methodiek wordt het perspectief van de inbrenger verbreedt en stelt hij zelf een nieuw handelingsperspectief voor.

Typische inbrengen van docenten zijn:

• Hoe pak ik de orde in mijn klassen vanaf volgend schooljaar beter aan?
• Een leerling heeft ondersteuningsbehoefte nodig op gebied X, maar ik ben hierin niet onderlegt. Wat moet ik doen? 
• Wat is een juiste aanpak voor mijn zenuwachtigheid bij oudergesprekken? 
• Ik merk spanning tussen mijn eigen opvattingen en de opvattingen van het nieuwe schoolbestuur. Wat kan ik hiermee? 

Intervisie verschilt van een sectievergadering (die gaat over de inhoud) en van coaching (één-op-één), maar richt zich juist op de professionele leergemeenschap: intervisie is de vorm docenten hun eigen handelen onderzoeken. 

Waarom is intervisie voor docenten juist nu belangrijk?

De werkdruk in het onderwijs blijft hoog. In de enquête Staat van de Leraar 2026 van Didactief (4 mei, 2026) zegt bijna 75% van de ondervraagden dat de werkdruk te hoog is. Als belangrijkste oorzaak noemen zij de administratieve last en 'teveel leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften'. Bijna 10% van de ondervraagden wil het vak laten vallen en maar liefst ruim 30% twijfelt daaraan. 

Ook de Inspectie van het Onderwijs signaleert in datzelfde onderzoek dat de ervaren werkdruk 'nog altijd hoog' is. Daarnaast ervaren VO-docenten geen gezamenlijke leercultuur waardoor de ontwikkeling van sterke lerarenteams wordt belemmerd. 

Dat laatste is precies waarvoor intervisie goed in te zetten is. De Radboud Universiteit start niet voor niets een project om de 'eilandjescultuur' onder docenten te doorbreken met intervisie. Want: 'een cultuur waarin docenten geïsoleerd van elkaar werken, moet omgebogen worden naar een feedbackcultuur'. Intervisie neemt de werkdruk niet weg. Het kan er wel voor zorgen dat docenten er minder alleen voor staan door ervaringen te delen en hier en daar werk van elkaar over te nemen en elkaar te leren hoe om te gaan met lastige situaties. 

Stel je wil met intervisie aan de slag binnen je eigen school. Hoe stel je op je school en dan een goede intervisiegroep samen?

De samenstelling van de intervisiegroep bepaalt of de groep een veilig leerklimaat kan ontwikkelen en of de intervisies leerzaam worden. Deze uitgangspunten helpen je bij het opstellen van de juiste groep: 

Een veelgemaakte fout: veel intervisies worden gehouden binnen een bestaande sectie of een team dat ook beslissingen neemt. Die groep heeft al een agenda. Het werkt juist beter om groepen te mixen. Kijk daarom breder door de hele school of zelfs schooloverstijgend om de groepen samen te stellen. 

Stappenplan: intervisie invoeren op school of bij een schoolbestuur 

1. Bepaal het doel. Gaat het om werkdruk en welzijn, om het behouden van startende leraren, om een professionele cultuur of om een onderwijsvernieuwing? Het doel stuurt de opzet en de methodieken.
2. Maak het onderdeel van beleid. Leg intervisie vast in het professionaliseringsplan en reserveer tijd in de jaartaak. Intervisie die "erbij" moet, sneuvelt als eerste bij drukte.
3. Stel de groepen samen volgens de uitgangspunten hierboven.
4. Regel de begeleiding. Begin met een externe begeleider of leid docenten op die buiten de lijn van de deelnemers staan. Een teamleider die de intervisie van zijn eigen team begeleidt, krijgt dubbele petten.
5. Plan een vaste reeks. Bijvoorbeeld 6 sessies in een schooljaar, met data die al bij de jaarplanning vastliggen en rekening houden met toetsweken en rapportvergaderingen.
6. Werk met vaste methodieken. Denk aan de incidentmethode of de roddelmethode. Structuur voorkomt dat de groep gaat klagen of adviseren. Zie ook Voorkom het klaaguurtje en start met het behalen van resultaat met intervisie.
7. Evalueer en borg. Bespreek na de reeks wat deelnemers anders doen in de klas en wat het team merkt. Besluit daarna hoe intervisie een vast onderdeel van de schoolcultuur wordt.

Twijfel je over de externe inhuur van begeleiders of het opleiden van interne intervisie-begeleiders? Wij helpen je uit de brand!

Praktijkvoorbeeld: intervisie opzetten binnen een school. 

Een docent uit een voortgezet onderwijsschool volgde bij ons de training om intervisie binnen zijn team op te zetten. Na afloop van de training gaf hij al aan: 'dit is zo waardevol, ik wil kijken of we dit binnen de hele organisatie kunnen inzetten.' 

Zo gezegd, zo gedaan. Een jaar later zitten we met elkaar aan tafel om te bespreken hoe we de intervisies vorm gaan geven binnen de organisatie. Er worden nieuwe begeleiders opgeleid, er staat een intervisie-fundament en bij de groepen waar (nu nog) geen begeleiders zijn, springen wij tijdelijk in om de begeleiding op ons te nemen. 

Een samenwerking waar wij het voor doen. En dat met diepgang in de praktijk. Elke intervisie krijgen we na afloop terug wat intervisie toevoegt aan hun dagelijkse praktijk. De afstand tot collega's wordt kleiner en men zoekt elkaar sneller op om dagelijkse vragen te bespreken, maar ook om even stress af te blazen. Gaandeweg verschuift de houding van de deelnemers van alleen het inbrengen van casussen uit de praktijk, naar het onderzoeken van hun eigen houding in de klas. Er worden afspraken gemaakt om met elkaar mee te kijken en er ontstaat een systeem waarin nieuwe docenten direct worden meegenomen om te leren van de ervaringen van anderen. 

Na het eerste jaar volgen nog eens vier docenten de training tot intervisie-begeleider. Alle groepen zijn nu voorzien van begeleiders en wij zijn er vooral om te monitoren hoe het gaat, bij te sturen of in te springen waar nodig is en de begeleiders te voorzien van nieuwe handvatten en methodieken. 

Welke valkuilen zijn er bij intervisie in het onderwijs? 

• Er is geen tijd voor. Nee, wie heeft er wel tijd in deze tijd? Precies: alle agenda's zijn druk en iedereen heeft 24 uur in z'n dag zitten. Dus het gaat niet over tijd, maar over prioriteit. Waar geef jij prioriteit aan? 
• Snel adviseren. Als docenten ben je gewend om iets uit te leggen of te motiveren. Zorg voor een goed opgeleide begeleider die dit doorziet zodat er gestuurd wordt op vragen stellen en verdiepen. 
• Losse pilots zonder vervolg. Een eenmalige reeks levert energie op, maar zonder borging zakt het weer weg. Wij helpen je om te zorgen dat er een stevig fundament ligt voor de komende 3 tot 5 jaar en blijven in nauw contact staan om dit uit te voeren. 

Zo helpen wij andere scholen en besturen

intervisie-begeleiding.nl is specialist in begeleide intervisies en het opleiden van (interne) intervisie-begeleiders binnen organisaties in de zorg, het onderwijs, de advocatuur en (semi-)overheid. Vanuit ons kantoor in Nijmegen voorzien we het hele land van opgeleide intervisie-begeleiders. Met meer dan 20 vaste begeleiders, zijn we de grootste organisatie die zich specifiek richt op intervisie. We helpen jou als HR-manager, leidinggevende of L&D'er om een reflectieplek neer te zetten die past bij de vraagstukken uit jouw organisatie. 

• Begeleiden van intervisie-trajecten - waarbij we intervisies binnen de organisaties neerzetten en begeleiden met altijd een begeleider uit de buurt en met de juiste achtergrond. 
• Training tot intervisie-begeleider - een driedaagse, gecertificeerde training in kleine groepen (maximaal 6 deelnemers per trainer). Te volgen via open inschrijving op verschillende locaties: Zwolle, Amsterdam, Nijmegen, Utrecht en Breda. 
• In-company-traject - voor organisaties die intervisie organisatiebreed in willen zetten: van externe begeleiding naar intern opleiden van interne intervisie-begeleiders, supervisie en borging. We begeleiden tot jullie het écht zelfstandig kunnen organiseren. 
• Online cursus intervisie begeleiden - voor begeleiders die hun vaardigheden willen opfrissen en in hun eigen tempo willen leren. 

Veelgestelde vragen over intervisie in het onderwijs

Hoe vaak komt een intervisiegroep van docenten bij elkaar?
De meeste groepen komen 4 tot 8 keer per jaar bij elkaar, in sessies van ongeveer anderhalf tot twee uur. Plan de data vooraf in de jaarplanning en houd rekening met toetsweken en rapportperiodes. Vaste momenten zorgen ervoor dat het vertrouwen in de groep kan groeien.

Mag een teamleider of schoolleider meedoen in een intervisiegroep met docenten?
Liever niet. In intervisie bespreek je twijfels en je eigen aandeel. Als je leidinggevende meeluistert, wordt dat lastig. Organiseer voor teamleiders en schoolleiders daarom aparte groepen, eventueel bovenschools met collega's van andere scholen binnen hetzelfde bestuur. Zo blijft intervisie voor iedereen een veilige plek.

Wat is het verschil tussen intervisie en een professionele leergemeenschap?
Een professionele leergemeenschap (PLG) is een team dat samen onderzoekt hoe het onderwijs beter kan, vaak rond een gezamenlijke onderwijsvraag. Intervisie richt zich op het handelen van de individuele docent in concrete situaties. Intervisie past goed binnen een PLG als vaste vorm van reflectie.

Kunnen docenten zelf intervisie leren begeleiden?
Ja. Veel scholen starten met een externe begeleider en leiden daarna eigen docenten op tot intervisiebegeleider. Belangrijk is dat zij groepen begeleiden buiten hun eigen team of sectie. Zo bouwt de school eigen kennis op en wordt intervisie minder afhankelijk van externe inhuur.

Tot slot

Veel docenten werken alleen, maar ze hoeven er nog niet alleen voor te staan. Intervisie in het onderwijs geeft hen een vaste plek, om met collega's te reflecteren. Dat zie je terug in de teams. De communicatie wordt beter, men durft zich kwetsbaarder op te stellen en dat zorgt ervoor dat je problemen kan voorkomen met preventie in plaats van op moet lossen als het eigenlijk al te laat is.