Een jaar met Groep 4: een voorbeeld dat laat zien wat Jeugdzorg echt nodig heeft
Wat intervisie in de jeugdzorg echt nodig heeft
Over intervisie in de jeugdzorg schrijven we wel vaker: wat het is, wat SKJ vraagt en welke methode je kiest. Deze keer neem ik je mee: we volgen in deze blog een intervisiegroep één jaar lang.
Disclaimer: groep 4 bestaat niet echt, maar alles wat ik hier omschrijf, maak ik mee in groepen die intervisie volgen in de jeugdhulp of in gemeentelijke wijkteams. Zes bijeenkomsten, acht momenten waarop het goed gaat of helemaal kan mislukken. En bij elk moment de vraag: wat had de organisatie hier kunnen regelen?
Januari - intervisie 1 SKJ
We starten in januari: het begin van het nieuwe jaar. Groep 4 is een jaar eerder al gestart met acht professionals uit twee verschillende teams: vier jeugdzorgwerkers, een gezinscoach, een gedragswetenschapper en twee wijkteammedewerkers.
Een fantastische mix van professionals op papier.
Ik begeleid de eerste sessie en het valt me op dat niemand iets inbrengt dat echt schuurt. 'Ze hebben toch al een jaar intervisie gehad?', denk ik. De andere groepen draaien beter dan deze. Vreemd...
Pas later tijdens de evaluatie blijkt waarom: één van de deelnemers maakt de roosters voor voor anderen in de groep. Aj...
Geen leidinggevende op papier, wel iemand die invloed heeft op de werkweek van groepsgenoten. En dan vertel je niet zomaar even over de fout die je vorige week hebt gemaakt.
Wat kan de organisatie doen?
Stel groepen bewust samen. Kijk niet alleen naar de formele hiërarchie, maar ook wie over wie beslist in de praktijk, wie bij wie in het team zit en neem daarbij eventuele onderlinge verhoudingen mee. Moeten die verhoudingen uitmaken? Nee. Doet dat het? Ja. Sta hier dus écht bij stil.
Maart: intervisie wordt een casusoverleg
Kees, jeugdzorgmedewerker, brengt een gezin in waar hij zich zorgen maakt over de veiligheid van de kinderen. Binnen 10 minuten zit iedereen op het puntje van z'n stoel en vraagt dingen uit over het gezin. Ik fluit hen terug: 'We weten nu voldoende over de context en het gezin, laten we kijken naar het professioneel handelen van Kees'.
Leuk geprobeerd Milou, maar ik krijg als reactie: 'Dit doen we altijd zo! We zijn hier toch om Kees te helpen?'
Volgende aj...
Want ja: we zijn hier om Kees te helpen. We helpen hem om te reflecteren op zijn eigen handelen, niet om een doos met advies mee naar huis te krijgen over dit gezin.
Dit is één van de meest voorkomende verlopen van intervisie zonder duidelijke sturing. Een groep glijdt ongemerkt af naar een casusbespreking, omdat adviseren bij hulpverleners als vanzelf het gaat: het is een reflex.
Wat kan de organisatie doen?
Kies maximaal vijf methodieken voor alle groepen. Dan weet iedereen wat intervisie is en ook wat het niet is.
Of schakel een professionele intervisie-begeleider in die hier alle weet van heeft ;)
Mei: de bijeenkomst die bijna sneuvelde
De wachtlijst groeit, één collega is op vakantie en twee collega's zijn ziek. De teamleider stelt voorzichtig voor om de intervisie van mei deze keer over te slaan. Begrijpelijk, maar: precies op het verkeerde moment.
De cijfers liegen er niet om en laten zien hoe zwaar het werk is. Volgens AZW Info (oktober '26) lag het verzuim in de jeugdzorg in het tweede kwartaal van 2026 op 8,1%! In sociaal werk was het 7,7% (hoger dan de 7,2% in 2025).
Intervisie lost dit niet op, maar biedt wel een vaste plek om twijfels en lastige situaties te delen, in plaats van ze mee naar huis te nemen. Júíst in periode van drukte is het belangrijk om dit door te laten gaan: elkaar op te zoeken, te verbinden en samen te onderzoeken wat écht belangrijk is en wat kan wachten.
Groep 4 gaat door. Na afloop komt één van de deelnemers naar me toe. Ze zegt dat ze vooraf opkeek tegen 2 uur stilzitten terwijl ze zoveel andere dingen had kunnen doen. Nu zegt ze dat dit de beste 2 uur van haar week waren: ze heeft energie om morgen weer aan de slag te gaan en weet waar haar focus moet liggen.
Wat kan de organisatie doen?
Zet het ritme vast in het rooster en bescherm het. Draag het uit als team, als leidinggevende en als MT. Hoewel leidinggevenden en MT niet bij de groep van medewerkers zitten, zijn zij wel de aanjagers.
En daarnaast leidinggevenden: zelf ook zo'n traject plannen he?
Juli: is dít intervisie?!
Fatima is gezinscoach en brengt een situatie in waarin ze twijfelt of ze informatie mag delen met de school, terwijl ouders dat niet willen. De groep begint met vragen. In eerste instantie lijkt het weer te gaan naar de situatie. Nu de groep weet dat er ook doorgevraagd moet worden op het handelen, de denkwijzen en achterliggende patronen van de inbrenger, doen ze daar een poging toe.
De vraag 'wat het goede is om te doen' komt naar boven drijven. Ik benoem dat dit een moreel beraad is, maar intervisie echt over de persoon Fatima gaat. Aan de hand van mijn kaartenset weten de deelnemers verdieping aan te brengen in de vragen.
We gaan de goede kant op!
Na een sessie van 1,5 uur vraag ik om het leerrendement van elke deelnemer. Tot ieders verbazing (behalve die van mij) zegt men: 'deze casus van Fatima heb ik zelf nooit gehad, maar door bloot te leggen wat haar denkpatroon is, de facetten die invloed hebben op haar handelen en de gedachten en overpeinzingen die ze daarbij heeft, daar herken ik me in!' De adviezen die gericht zijn op Fatima zijn door de andere deelnemers ook te gebruiken.
in de evaluatie komt naar voren: 'Nu snappen we wat je bedoelt met intervisie!'
Wat kan de organisatie doen?
Zorg dat het verschil tussen een moreel beraad, casusbespreking en intervisie helder is. Door verwarring in het benoemen van de verschillende gespreksvormen en de uitvoering ervan, weet niemand meer wat nu echt de bedoeling is. En je weet het: dan wordt het een rommeltje.
September: de intervisie loopt en kwetsbaarheden worden gedeeld
We zijn bijna aan het einde van het jaar, maar nu weet de groep pas echt wat intervisie is en wat er van hen gevraagd wordt. Nieuwe vraagstukken komen op tafel te liggen en iedereen heeft deze keer inbreng. Daar waar ze elkaar aan het begin van het jaar aan zaten te kijken en 'echt niets te bespreken hadden', is dat nu wel anders.
Vragen over groei, problemen in bezetting, planning en ethische dilemma's worden op tafel gelegd. Men verwacht van elke casus te kunnen leren en de vragen zijn direct raak. Dit is wat intervisie is.
Zo af en toe roep ik ze terug omdat ze nog nét te snel gaan naar de volgende stap. Zonde, want dat brokkelt het reflectieproces een beetje af.
Nu de groep dit kan, kunnen we gaan variëren met methodieken. Top!
Wat kan de organisatie doen?
Blijf de intervisie promoten. Neem deze voorbeelden mee naar volgend jaar en houdt de groep zoveel mogelijk hetzelfde als de groep presteert. Blijf in nauw contact met de begeleider van de groep zodat je weet hoe de dynamiek is (zonder inhoudelijke mededelingen over de intervisie te doen).
November: de rekensom wordt gemaakt...
Vóór de laatste sessie is de evaluatie geweest met het directieteam. Ze weten niet of er budget is om alle intervisies te begeleiden volgend jaar, maar nú loslaten vinden ze zonde. Dan zijn ze zo weer terug op het moment van voor mijn begeleiding.
Tijdens de laatste sessie pak ik het succesmodel erbij. Even met elkaar reflecteren op de dingen die wel goed zijn gegaan, waar je trots op bent. Dat geeft zo'n boost aan de groep! Verdiepen en succesfactoren uit het succesmoment halen om die bewust op andere momenten in te zetten als ze succes willen behalen of als het even tegenzit.
De groep wil dolgraag door met de begeleiding.
Wat kan de organisatie doen?
Bekijk intervisie als een meerjarenplan. Het moet ieder jaar en helpt echt om je personeel duurzaam inzetbaar te houden, het verloop te verminderen en je organisatie verder te helpen. Mits - let op - je intervisie goed in je organisatie zet. Want een eendagsvlieg werkt niet.
Zo kunnen wij helpen
Wij helpen organisaties om intervisie duurzaam in te zetten. Zoals je ziet uit het bovenstaande voorbeeld duurt het gewoonweg een half jaar tot een jaar voordat een groep echt doorheeft wat intervisie is. Daarnaast heeft het vormen van een groep tijd nodig. Dat proces kunnen we niet versnellen. En geloof mij: dat wil jij net zo graag als ik.
We kijken met organisaties naar het meest optimale model en meestal komt dat uit op het onderstaande in-company traject:
Jaar 1: begeleide intervisies door een externe begeleider
Jaar 2: begeleide intervisies door een externe begeleider + opleiding van interne intervisoren
Jaar 2/3: overdagen van groepen van externe begeleider naar intern opgeleide begeleiders
Jaar 4 + 5: aangehaakt blijven als intervisie-partner om te zorgen dat kwalitatief goede intervisie in de organisatie blijft. We monitoren, evalueren en scholen de intern opgeleide intervisoren bij.
Benieuwd naar hoe dit plan er voor jullie uit kan zien? Plan een vrijblijvende kennismaking in. Ik help je graag!